Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)’nın raporunu... Kemal Derviş’in başkanı olduğu kurumun raporunu. O rapor ne?

‘İnsani Kalkınma Raporu.’ Raporun ‘küresel ısınma’ ile ilgili endişeleri şöyle bir etrafı yaladı ama...

İçeriği pek didiklenmedi.

***

Ankara bu raporu pek sevmiyor.

Halbuki, Türkiye’nin boyunu posunu gösteren en gerçek ayna bu rapor.

Belki de bu yüzden...

Rapor çın çın ötmüyor.

***

Rapor...

Ülke vatandaşlarının ortalama ömrünü...

Eğitimin ortalama durumunu...

Ve ayarlanmış gerçek gelir seviyelerini ölçmekte.

Bu temel üç bacağın alt kriterlerine girmiyorum.

Ama kısaca ülke konumlarını ölçen en kapsamlı cetvel diyebilirim.

***

Rapor, UNDP’nin Türkiye Temsilcisi Mahmud Ayub tarafından açıklandı.

Durumumuz ne?

Ortalama ömür 71.4 yıl.

15 yaş üstü nüfus için okuma yazma oranı yüzde 87.4.

Kişi başına düşen gayri safi hasıla 8.407 dolar.

Bu performansla...

2007 İnsani Kalkınma Endeksi’nde Türkiye, 177 ülke içinde 84. sırada bulunmakta.

Ama bir tesellimiz var.

Çünkü 2006 yılında 92. sırada yer alıyorduk...

Bir yıl içinde sekiz basamaklık ciddi bir zıplama.

Mahmud Ayup, bu zıplamayı ülkenin son beş -altı yıldaki ekonomik başarılarına bağlamakta.

***

92. sıradan 84.’e çıktık diye sevinsek de...

Konumumuz hala pek iç açıcı değil.

Örneğin...

Rapora göre Türkiye, insani gelişim endeksi değeri oranında OECD bölgesi içinde son sırada.

***

Türkiye’nin 84. sırada olduğu sıralamada ilk sırayı kim alıyor?

Burada da bir sürpriz var.

Norveç son altı yıldır listenin başında yer alıyordu... Birinciliği bu yıl İzlanda’ya kaptırdı.

İzlanda’nın ilk başta...

Türkiye’nin de 84. sırada yer aldığı listede...

En korkunç tablo Afrika’da görülmekte.

Çünkü tümü de Afrika’nın güneyinde bulunan yirmi iki ülke ‘düşük insani gelişme’ kategorisinde yer alıyor.

Bu ne demek?

İnsani Gelişme Endeksine göre, bu ülkelerin onunda, her beş çocuktan ikisi 40 yaşına kadar ölecek demek.

Endekse göre, bu oran Zambiya’da her iki çocuktan bir çocuğa denk geliyor.

***

Dünyanın belki de en şanssız bölgesi Afrika.

Belkemiği sömürgeciler tarafından öylesine kırılmış ki bir daha düzelmesi o kadar kolay değil.

Dünyanın gelişmiş bölgelerinde insanlar adam başına 30 bin dolarlar kazanırken Afrika’da çocuklar açlıktan ölüyor.

Gelecekte herhalde yeryüzünün ortak sorunu olacak bu kıta.

Orayı geliştirmek için insanlık yeni projeler oluşturacak.

***

Buna karşılık sıralamada yer alan ilk 20 ülkeden sadece Danimarka ve ABD’de çocukların yüzde onundan azı 60 yaşından önce ölecek.

Brezilya, Çin ve Hindistan dahil olmak üzere birçok ülkede insani gelişme son 30 yılda artmış.

16 ülkenin insani gelişme endeksi ise 1990 yılına oranla düşmüş.

***

Gelişme endeksi düşen ülkelerin insanları kötü yaşıyor.

Onların diğerlerine kıyasla kötü yaşamasında ise yönetimlerin hataları önemli rol oynuyor.

İlerde, ülkelerin ve toplumların hayatlarında yönetim hatalarının rolü herhalde daha derinliğine araştırılacak.

Niye bazı toplumlar kötü yönetimleri işbaşına getiriyor sorusu derinliğine sorgulanacak.

O zaman sanırım birçok ülkeyle birlikte bizimle ilgili de birçok gerçek ortaya çıkacak.

***

Ülkelerin gerçek bir resmini istiyorsanız...

Muhakkak İnsani Gelişme Endeksi’ne bakın.

Kimsenin söylemediği gerçeği o endeks söylemekte çünkü...

Bütün saklananlar ortaya çıkmakta.

Son bir şey daha..

Yunanistan’ın kaçıncı sırada olduğunu merak ediyor musunuz?