Manken Aysun Kayacı ‘Dağdaki çobanla benim oyum bir mi?’ sözüyle büyük tepki topladı. Oysa Antik Yunan felsefesinden bu yana bu tartışma çeşitli boyutlarda sürüyor

Manken Aysun Kayacı’nın geçtiğimiz günlerde NTV’de yayınlanan ’Haydi Gel Bizimle Ol’ programındaki “Dağdaki çobanla benim oyum bir mi? AKP’yi ayak takımı iktidara getirdi” sözleri üzerine başlayan tartışma dinmek bilmiyor. Bazı çevreler Kayacı’yı sert biçimde eleştirirken bazı akademisyenler de “elitist demokrasi” kavramının en az 2 bin yıllık kökleri olduğuna dikkat çekti. Kayacı’nın sözlerine tepki gösterenler, “seçkinci” görüşlerin artık günümüzde geçerliliği kalmadığına işaret ediyorlar. Oysa antik Yunan demokrasisinden bu yana tarihsel olarak son derece itibarlı görüşler arasında yerini almıştı elitist görüşler...

Aysun Kayacı sözleriyle Antik Yunan’a, diğer bir deyişle 2 bin 300 yıl öncesine dayanan görüşlerin takipçiliğini yapıyordu. Örneğin, bizde Eflatun olarak da tanınan ünlü Yunan Filozofu Platon’a göre devleti ’sıradan köleler’ değil, ’Bilge Krallar’ yönetmeliydi. Elitist demokrasi tartışması yüzyıllarca devam etmesine rağmen bu kavram modern çağda önemini de etkisini de yitirdi. Peki, Antik Yunan’dan günümüze kadar her dönem sıcak tartışmaların fitilini ateşleyen ’elitist demokrasi’ ile ilgili siyaset bilimciler, sosyologlar neler düşünüyor? Bugün siyaset biliminde bilenen en “iyi” yönetim biçimi olarak kabul edilen “demokrasi” fikrine ulaşana kadar, tarih boyunca daha iyi bir devlet yönetimi tasarlayan filozoflar, hangi yollardan geçtiler? Bu dizide güncel tartışmalara ışık tutmaya çalışacağız.

Antik Elitist Teoriler

Bilge krallar yönetmeli

Platon (M.Ö. 427-347): ’Plütokratik’ devlet yapısını bulan ve elitizm fikrini ilk kez orataya koyan Antik Yunan Filozofu Platon’a göre devleti ’sıradan köleler’ değil, ’Bilge Krallar’ yönetmeliydi. Plato diyordu ki: ’Toplumdaki bir sınıfta yöneticilerdir. Devlet kademelerinin en başında bulunan bu sınıfı bilge krallar yönetir. Bu krallar zekidir. Akılcıdır. Toplumun yararına karar verebilir ve sayıları çok azdır.

En kötü yönetim demokrasidir

Aristo (M.Ö. 384-322): Aristo demokrasiyi en kötü yönetim modelleri arasında gösteriyordu: “İyi devlet yönetimleri monarşi ve aristokrasidir. Kötü yönetimler ise oligarşi ve demokrasidir. Çünkü yığınlar yönetmeye başlar ve her şey kaybedilir.”

Klasik Elitist Teoriler

Özgürlüğün despotizmi Robespierre

(1758-1794): “Devrim yaşayan bir ülke, özgürlüğün despotizmini zorbalığa karşı kullanma
hakkına sahiptir.”

Yaptırım gücü devlettedir

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778):

Bireyin ve devletin istekleri birdir ve tektir. Birey ve devlet arasındaki ilişki akıllara kazınmış bir kontrattır. Yaptırımları uygulama gücü ve genel ilgiyi belirleme gücü devlettedir.”

YARIN

*İbrahim Tatlıses’in “Ben de İsterem” şarkısı ‘öteki’nin ‘seçkin’ olma talebi mi? Ayrım hep beden üzerinden mi yapılır: Pijamalı, kara bıyıklı, göbeğini kaşıyan adam...

*Prof. Dr. Arus Yumul’a göre seçkin/öteki ayrımı...