Kuraklık ve spekülatif sebeplere bağlı gıda ürünlerinde dünyada darlık yaşanırken, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Konya Ovası Projesi (KOP) ve Polatlı Ovası Projesi benzeri projelerle, gelecekte Türkiye'yi bolluk bekliyor.

Söz konusu projelerle 'sulanabilir' alanlar büyürken, tarımda üretim ve ürün çeşitliği artacak, katma değer yükselecek. Bir başka deyişle dünyada isyanlara kadar varan sorunlara yol açan gıda krizi, Türkiye'ye için fırsata dönüşecek.

Cumhuriyet tarihinin en büyük projesi özelliği taşıyan Güneydoğu Anadolu
Projesinde son hamleye hazırlanılırken, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın
talimatları doğrultusunda 5 yılda bitirilmesi öngörülen proje, yörenin gelir seviyesini 4,5 kat artıracak.

AA muhabirinin GAP İdaresi Başkanlığından aldığı bilgiye göre, GAP'ın sulama projeleri tamamlandığında, şimdiye kadar devlet eliyle gerçekleştirilen 'sulama alanına eşit bir alan' daha sulu tarıma açılmış olacak.

Böylece GAP'ın meydana getireceği yüksek tarım ve sanayi potansiyeli,
bölgede ekonomik hasılayı 4,5 kat artıracak, nüfusu 8,6 milyona ulaşacak bölge halkının yaklaşık 3,5 milyonuna iş imkanı sunacak.

-2 YILDA 5 ÜRÜN ALINABİLİYOR-

Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2 yılda 5 ürün alınabilen ve dolayısıyla da eşine az rastlanacak nitelikte iklim koşullarına ve verimli topraklara sahip. İşlemeye elverişli arazi miktarı yaklaşık 2 milyon 477 bin hektar ile toplam arazinin yüzde33'ü kadar. Kısıtlı işlemeye uygun arazi 694 bin hektar da hesaba katıldığında, bölge topraklarının yüzde 42,2'si tarıma elverişli görünüyor.

Bölge illerinde kuru tarım koşullarından, sulu tarım koşullarına geçilmesi ile yüksek katma değer yaratan tarım ürünlerinin ürün deseninde yer alması sağlanıyor.

Bölgede sulamaya açılan alanlarda, özellikle endüstri bitkilerinden pamuk ekimi yaygın. Tekstil ve konfeksiyon sektörünün ana ham maddesi olan pamuk, 2005 yılı ekilen alan 295 bin hektar ve bu alandan elde edilen ürün miktarı ise 1 milyon 179 bin 252 ton. Türkiye ekilen alanlarının yüzde 54'ü kadar

Tahıllardan buğday, arpa ikinci üründe de mısır yaygın olarak yetiştiriliyor. Buğday 2005 yılı ekilen alan 1 milyon 166 bin 612 hektar, bu alandan elde edilen ürün miktarı ise 2 milyon 932 bin 322 ton. Türkiye ekilen alanlarının ise yaklaşık yüzde 13'ü düzeyinde.

-MERCİMEĞİN TAMAMINA YAKINI BÖLGEDEN-

Baklagillerden mercimek ve nohut yaygın olmakla birlikte buradaki mercimek üretimi ülke mercimek üretiminin tamamına yakın. Kırmızı mercimek 2005 yılı ekilen alan 380 bin 207 hektar ve elde edilen ürün miktarı 511 bin 236 ton. Bu alan Türkiye ekilen alanlarının yaklaşık yüzde 98'ini teşkil ediyor.

GAP Bölgesinde sulamaya açılan tarım alanları dikkate alındığında yağ açığını kapatmada önemli bir potansiyel olarak görülmesine ve yağlı tohumlu bitkilere verilen desteklemelere rağmen, yağlı tohumlu bitkilerde önemli bir artış gözlenmiyor. Susam ekilen alan 15 bin 153 hektar ve bu alandan elde edilen ürün miktarı ise 6 bin 827 ton. Türkiye ekilen alanlarının ise yaklaşık yüzde 39'unu oluşturuyor.

-ÜZÜM, ZEYTİN, BADEM, NAR ÜRETİMİ ARTTI-

Meyvelere bakıldığında ise özellikle antep fıstığı ülke genelinde ihtiyacın büyük bir oranını karşılarken, son yıllarda üzüm, zeytin, badem, ceviz ve nar üretimi oldukça arttı. İdarenin proje ve faaliyetleri özellikle meyve yetiştiriciliğine verilen destekle meyve ağaçlarının pamuk bitkisine alternatif katma değer yaratabileceği
düşünülüyor.

Antep fıstığı 2005 yılı meyve veren toplam ağaç sayısı 24 milyon 303 bin 500 iken üretim miktarı 44 bin 823 ton oldu. Bu da ülke üretiminin yüzde 75'ne denk geliyor. 2005 yılında meyve veren toplam nar ağacı sayısı 879 bin 16 iken üretim miktarı 13 bin 519 ton oldu. Bu da ülke üretiminin yüzde 17'sine karşılık geliyor.

Sebzelerden ise domates, patlıcan, biber, kavun ve karpuz diğer bitkilere göre yaygın olarak üretiliyor. Örtü altı yetiştiriciliği ve sera faaliyetlerinin yetersiz kaldığı bölge sebze yetiştiriciliğinde önemli artışlar kaydedemedi.

-ÜRÜNLERİ MEŞHUR OLDU-

Türkiye'de üretilen kırmızı mercimek, antep fıstığı ve pamuğun büyük çoğunluğu bölge illerinden karşılanıyor. Adıyaman lalesi, Diyarbakır karpuzu ise Türkiye genelinde isim yapmış durumda. Diyarbakır'da yetişen Golda türü pamuk Türkiye'nin en iyi pamuğu özelliğini taşıyor. Kilis'in toplam tarım arazisinin beşte birinden fazlası bağ alanlarına ayrılmış durumda. Şanlıurfa'nın kırmızı mercimek, pamuk, urfa biberi yetiştiriciliği Türkiye genelinde önem arz ediyor. Siirt'in siirt
fıstığı, bıttım sabunu, zivzik narı kalite ve lezzetleriyle ünlerini yurt geneline yaymış durumda.

Bölgede sulama öncesi ve sonrası dönem olarak bitkisel üretime baktığımızda, sulama öncesi 1985 ve 1990 yıllarında buğday, arpa ve mercimek ekildiği görülüyor. Bunu pamuk, nohut ve sebzeler izliyor. Sulamaya başlanmasıyla birlikte ise 1995 yılında, kuruda yetişen arpa, mercimek, nohut, ekiliş alanlarının düşmesine paralel olarak pamuk ekim alanları ve üretimleri önemli oranda arttı. Bu artış son yıllarda da mevcudiyetini koruyor.

GAP Bölgesinde seçilmiş ürünler bazında ekim alanları, üretim miktarları
ile 2010 yılında öngörülen üretim miktarı ve artış oranları şöyle:

.

. 2010 2005/2010

. 1985 2005 Tahmini Tahmini

. Ekim Alanı Ürün Ekim Alanı Ürün Üretim Değişim

ÜRÜNLER (Hektar) (Ton) (Hektar) (Ton) (Ton) (Yüzde)

------- --------- --------- -------- --------- --------- --------

TAHIL

-------

Buğday 1.080.941 1.748.777 1.166.612 2.932.322 2.321.055 -21

Arpa 587.894 1.103.786 633.208 1.740.922 948.828 -46

Mısır 3.578 8.297 46.039 410.870 750.360 83

Darı 3.963 6.385 1.295 2.028 - -

Pirinç 3.578 636 2.298 5.460 - -

Çavdar 149 265

BAKLAGİL

--------

K.Fasulye 1.026 203 858 1.462 26.799 1733

Mercimek 428.358 464.677 380.207 511.236
287.667 -44

Nohut 6.261 69.848 72.615 96.233
29.150 -70

Fiğ 819 431 11.126 28.234
16.508 -42

Burçak 3.071 3.556 489
536 - -

YAĞLI TOHUM

-----------

Ayçiçeği 5.334 5.538 2.936 2.628 29.478 1022

Yerfıstığı - - 5 11 - -

Soya 286 496 610 1.667 100.495 5928

Susam 48.904 18.321 15.153 6827 8.040 18

ENDÜSTRİ BİTKİ.

---------------

Pamuk 8.495 160.602 295.055 1.179.252 3.745.936 218

Ş.Pancarı 341 6.115 968 40.533 - -

Tütün 12.496 16.247 14.569 17.774
20.942 18

Keten 1.624 - 100 - - -

YUMRU BİTKİLER

--------------

Patates 276 4.649 155 1.205 - -

Soğan 447 75.127 4.001 89.080 361.781 306

Sarımsak 737 7.281 1.194 5.293 - -

Seb.Top. 66.630 1.220.909 - 1.618.636 2.607.467 61

MEYVELER

--------

Antep Fıs. - 32.986 - 44.823 103.275 130

Üzüm - 698.584 - 617.651 472.600 -23

Zeytin - 4.233 - 77.432 61.500 -21

Diğer - 59.493 - 64.892 539.075 730