Bluetooth değil biyonik kulak Her yıl dünyaya gelen bin 500 çocuk, 5 yaşına kadar kendilerine biyonik kulak takılmazsa sağır olarak yaşıyor ve konuşamıyor. Bu çocuklara hastalık nedeniyle sağır olanlar da eklenince, sessiz bir dünyada yaşayan çocukların sayısı giderek çoğalıyor. Bu çocukların da yaşıtları gibi konuşmalarının, masal dinlemelerinin ya da şarkı söylemelerinin yolu; onlara biyonik kulak takılmasından geçiyor. Medikal Park Biyonik Kulak Merkezi Başkanı Prof. Dr. Yahya Güldiken, biyonik kulak uygulamasıyla ilgili sorularımızı yanıtladı:

SESE TEPKİLERİNİ ÖLÇÜN

İşitme kaybı doğuştan olabileceği gibi, sonradan da olabilir. Çocuğun aile bireylerinde doğuştan işitme kaybı varsa, sağır olarak doğabiliyor. Ayrıca doğumda oluşan travmalar ve erken doğum da sağır çocukların doğmasına neden olur. Gribin ardından beliren kulak enfeksiyonları, menenjit, ensefalit, kabakulak, kafa travması, akustik travma, presbiakuzi, akustik tümör, otoskleroz ve meniere hastalığı da, doğum sonrasında sağırlığa neden olan başlıca sorunlardır.

* Aileler çocuklarının sağır olduğunu nasıl anlayabilirler?

Çocuklarda en önemli belirti; sese tepki vermeme ve konuşmanın gecikmesidir. Ailelerin bir kısmı dikkatli çıkıyor. Çocuk henüz birkaç aylıkken, sese hiç tepki vermediğini fark ediyor. Bazılarının ise bunu anlaması birkaç yıl alıyor. Aileler çocuklarının hiç konuşmamasından endişe ediyorlar ve bir de bakıyorlar ki çocukları hiçbir şey duymuyor. Yetişkinlerde ise işitme kaybı sıklıkla çınlama ve konuşmanın ayırt edilmesinde zorlanma şikayetiyle ortaya çıkar. İşitme kaybı her yaş aralığında ortaya çıkabilir. Çok ileri derecede işitme kayıpları, genellikle doğuştan ve genetiktir. Çocuklarda işitme kaybının tipine ve derecesine bağlı olarak, konuşma- kavram gelişiminin edinilememesi sorunu da ortaya çıkar. Geç konuşma nedeniyle, çocuğun algı yetenekleri zayıf kalabilir. Çocuklara bu konuda teşhis odyoloji uzmanı tarafından konuluyor. İşitme kaybının tipi ve derecesi tespit edilebiliyor.

TEDAVİDE LİMİT 5 YAŞ

* Biyonik kulak çocuğa ne zaman takılabilir?

Doğumsal işitme kaybında tedavi için ilk 5 yıl çok önemli. Çocukları 5 yaşına kadar tedavi edebiliyoruz. Aslında ne kadar erken takılırsa, o kadar iyidir. Yani eğer gerekliyse, bir yaşında da takılabilir. Çocukların mümkün olduğu kadar erken, yaşıtları gibi duyup konuşabilmeleri sağlanır. Okula başladıklarında yaşıtlarından farksız olurlar. Bize 8 yaşında doğumsal işitme kaybı ile geldiklerinde, tedavi için geç kalmış oluyorlar. Çünkü beyin ses denen şeyi tanımıyor. Ama çocuk sesleri bir kez tanıdıysa, mesela eğer 2 yaşında sağır olduysa, o zaman 5 yıl içinde biyonik kulak takılarak çocuk özel eğitime alınıyor. Böylece yaşıtlarını yakalaması sağlanıyor. Yetişkinler sağır olduysa ve işitme cihazı işe yaramıyorsa, o zaman da 15 sene biyonik kulaktan yararlanma hakları vardır. İstedikleri zaman bu takılabiliyor.

EN PAHALI OYUNCAKLARI

* Bu cihaz çok mu pahalı? Aileler bunu nasıl taktırabilir?
Biyonik kulak 25 bin Euro, devlet bütün ameliyat masrafları dahil 35 bin Euro'luk bu maliyeti karşılıyor. İlk bir yıldaki bütün tedavi ücretini de sağlıyor. Çocukların bunu taktırabilmeleri için işitme cihazının işe yaramaması ve her 2 kulağın da sağır olması gerekiyor. Kulak ameliyatla takıldıktan 3 hafta sonra, duymaya, birkaç hafta sonra ise, konuşmaya başlıyorlar. Biyonik kulak eskiden porselendi ve kırılıyordu. Artık silikondan yapılıyor yani sağlam. Çocuklar bu cihaz ile duygusal bir bağ kuruyor. Akşam cihazını öpüp, başının ucuna koyanlar var. Cihazı oyuncakları, hatta arkadaşları zannediyorlar.

Taha: Ben Batman gibi duyuyorum
Taha Ekiz ise 4 yaşında. Doğuştan sağır. 6 aylıkken, ailesi onun sese hiç tepki vermediğini fark etmiş. Bir yaşına varmadan sağır teşhisi konmuş. 1.5 yaşında ameliyat olmuş. Şimdi yaşıtları gibi konuşup, şarkılar söyleyebiliyor. Kardeşi de riskli durumda. Henüz altı aylık ancak onda da benzer sorun var. Minik Taha kardeşine "Bak ben aynı Batman gibi duyuyorum" diye açıklıyor biyonik kulağını.

Semih: Güçlüyüm kimse dokunamaz!
Biyonik kulak kullanan Semih Can Gündüz, 2 yaşında menenjit nedeniyle sağır olmuş. Ailesi hastalıktan önce, onun hiç duymadığını anlamış. Semih sonraki aylarda konuşmayı da tamamen unutmuş. Gelişimi yavaşlamış. Aile çocuklarının sağır olduğunu kabullenirken, biyonik kulak ihtimalini öğrenmiş. 2 yıl önce ameliyatla takılan kulağından sonra Semih tekrar konuşmaya başlamış. Kulağı takıldıktan sonra söylediği ilk kelime 'anne' olmuş. Şimdi yaşıtlarından farksız konuşuyor. Güçlü olduğunu kimsenin kulağına dokunamayacağını söylüyor.

En büyük korkuları kulaklarının çalınması

Batuhan: O benim arkadaşım!
4 yaşındaki Batuhan Yavuz, bir yaşında geçirdiği havaleden sonra sağır olmuş. Geçen yıl da kendisine biyonik kulak takılmış. Kulağını çok seviyor ve onu arkadaşı zannediyor.

Betül: Rüyamda çalındığını gördüm
4 yaşındaki Betül Büyükyiğen de hayatının ilk 2 yılı hiç duymamış. Dünyaya dair ilk sesi, 2.5 yaşında algılamış. Şimdi duyuyor ve kulaklığını kaybetmek istemiyor. Arkadaşının kulaklığı çalındığı için çok korkmuş bazen geceleri rüyalarında kulağının çalındığını görüyormuş.

Sıla: Lütfen onu benden çalmayın!
Sıla Şen ise 5 yaşında. 6 aylıkken doktorlar "Hiç duymuyor" demiş. Ankara'da biyonik kulak sırasına yazılmış. 120. sırayı beklerken, İstanbul'da sırası gelmiş. Ameliyat olmuş. İki yıldır da biyonik kulağı ile duyuyor ve artık yaşıtları gibi konuşabiliyor. Ancak ailesinin uyarısı üzerine kulağının çalınmasından çok korkuyor. "Lütfen kulağımı çalmayın" diye herkesi uyarıyor.

Sabah